ELIMU YA MADRASSAH TANZANIA:

UTANGULIZI.

Neno la Awali.
Kwa muda mrefu sasa taasisi muhimu ya kiislam, taasisi ya “madrasa” imeachwa na kupoteza hadhi yake. Pamoja na hilo, taasisi hii imeacha pengo kubwa ambalo halizibiki kwa urahisi ila kwa kuinua hadhi ya Madrasa zetu.

Umma wa Waislam unazidi kupata kizazi kinachokosa haki za kimsingi za kuandaliwa kama makhalifa.
Mwenyezi Mungu katika Qurani 51:56 ametueleza “SIKU WAUMBA MAJINI NA WATU ILA WANIABUDU” ili kutekeleza lengo hilo, waislamu lazima waipe hadhi ya Madrasa.
Kadhalika ili kufikia hadhi yetu wanaadam kama inavyoelezwa katika Quran 2:30
waislam lazima tuipe madrasah, hadhi yake sahihi.
Kwa sababu hizo, kuna haja ya kufanya fikra juu ya kuinua hadhi ya madrasa zetu kwa ajili ya kuuendeleza umma wa kiislam utapotea na kuacha wanaoitwa Waislam lakini ummah wa kiislam haupo.

Maana ya Madrasa.
Ilivyozoeleka, madrasa ni kituo cha kiislam ambapo watu hupata elimu juu ya mambo ya msingi katika uislam.
Wengine wameita Shulel za Quran, wengine wamesema, vyuo vya Quran, na wengine wanaelewa kuwa madrasa ni vituo vya watoto ambapo masomo ya Quran, kusoma na kukandika hufundishwa.

Kazi zinazonasibishwa na Taasisi ya Madrasa.
Madrasa zetu Tanzania, kwa muda mrefu tangu Historia ya kuingia kwa uislam nchini zimenasibishwa na kazi zinazofanywa na taasisi hii.
Kwa ujumla madrasa zetu zimejikita katika taaluma zifuatazo:-

(i) Kuandika herufu za kiarabu.
(ii) Kuzisoma herfu za kiarabu.
(iii) Kutafsiri llugha ya kiarabu.
(iv) Kusoma Quran kwa ghaibu au kwa kutazamia.
(v) Jinsi ya kufanya ibada maalum na kanuni zake.
Mfano, ibada, swala, swaum, hija na utoaji zakat na sadakat.

Athari za Madrasa kujikita katika shughuli hizo.

Kwa kuwa Madrasa ni vituo vya elimu ya kiislam, na kwa vile madrasa zinatoa elimu hizo tu, basi elimu ya kiislam inafahamika kuwa ni ile tu inayohusiana na:
- Kusoma na kuandika Quran.
- Kukariri sura za Quran na tafsiri zake.
- Kanuni za utekelezaji wa nguzo tano.
- Kukariri hadithi kadhaa za Mtume (s.a.w).
- Kukariri visa vilivyo katikak lugha ya kiarabu.
Matokeo ya hilo, Uislam nao umeeleweka kukwa ni mambo ya kimaisha yanayohusiana na shughuli hizo tu.
Nje ya shughuli hizo si vitu vya lazima katika uislam.
Mfano kusimamisha dola ya kiislam.

HISTORIA YA ELIMU YA MADRASA TANZANIA KWA UFUPI:

 Historia ya Elimu ya Madrasa Tanzania inanasibiana na Historia ya kuenea kwa uislam katika Afrika Mashariki kuanzia Pwani hadi bara.
 Elimu itolewayo na Madrasa zetu ilichipuka tangu wakati walivyoanza kuja Waarabu kutoka Saudia, Oman, Uajemi, Hadhramaut na Yemen.
 Karne ya 9 na 10 wahamiaji kutoka Saudia walianza kusihi BENADIR (Pwani ya Somalia).
 Karne ya 12 Waarabu wageni (Afro-arabs) walianza kufika hadi mji wa Kilwa.
 Karne ya 12 wageni kutoka Hadhramawt na Yemen waliingia Afrika Mashariki.
Wageni hawa nao pia walitoa elimu inayohusu uislam.
Lakini kufahamu uzito wa elimu waliyoitoa kunategemea ufahamu wa sababu zilizowaleta Afrika Mashariki.
Hawakuja kueneza uislam na kuufundisha uislam.
Bali walikuja kutokana na:-
(i) Njaa iliiyokuwapo Arabuni wakati huo.
(ii) Ukame huko Arabuni.
(iii) Ukandamizaji wa Kisiasa uliotawala huko.

Je, Umetanguliza Nini Akhera Ee Ndugu Muislamu?

Anasema Allaah سبحانه وتعالى :
((يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ))

((Enyi mlioamini! Mcheni Allaah, na kila nafsi iangalie inayoyatanguliza kwa ajili ya Kesho. Na mcheni Allaah, hakika Allaah Anazo khabari ya mnayoyatenda)) [Al-Hashr: 18]

Siku ya Qiyaamah katika Qur-aan imetajwa kwa majina kadhaa. Baadhi ya Maulamaa wamenukuu kwamba ni majina thelathini na moja takriban.
Miongoni mwayo; Al-Ghad (Kesho), As-Saa'ah (Saa), At-Taghaabun (siku ya hasara au Siku ya kulipizana), Yawmul-Ba'th (Siku ya kufufuliwa), Yawmul-Aakhirah (Siku ya Akhera), Yawmud-Diyn (siku ya malipo), Yawmul-Faswl (siku ya hukumu), Al-Waaqi'ah (tukio), Yawmul-Wa'iyd (siku ya makamio) na kadhalika.


عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ (رضي الله عنه) قَالَ: كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) فِي صَدْرِ النَّهَارِ فَجَاءَ قَوْمٌ عُرَاةً حُفَاةً مُتَقَلِّدِي السُّيُوفِ عَامَّتُهُمْ مِنْ مُضَرَ, بَلْ كُلُّهُمْ مِنْ مُضَرَ, فَتَغَيَّرَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) لِمَا رَأَى بِهِمْ مِنْ الْفَاقَةِ, فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ. فَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَذَّنَ فَأَقَامَ الصّلاَةَ فَصَلَّى ثُمَّ خَطَبَ فَقَالَ: ((يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالاً كَثِيرًا وَنِسَاءً, وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا)). و ((اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ)) ))تَصَدَّقَ رَجُلٌ مِنْ دِينَارِهِ مِنْ دِرْهَمِهِ مِنْ ثَوْبِهِ مِنْ صَاعِ بُرِّهِ مِنْ صَاعِ تَمْرِهِ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ)) فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ الأََنْصَارِ بِصُرَّةٍ كَادَتْ كَفُّهُ تَعْجِزُ عَنْهَا, بَلْ قَدْ عَجَزَتْ, ثُمَّ تَتَابَعَ النَّاسُ حَتَّى رَأَيْتُ كَوْمَيْنِ مِنْ طَعَامٍ وَثِيَابٍ حَتَّى رَأَيْتُ وَجْهَ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) يَتَهَلَّلُ كَأَنَّهُ مُذْهَبَةٌ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم)َ: ((مَنْ سَنَّ فِي الإِِسلاَمِ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْئًا, وَمَنْ سَنَّ فِي الإِِسلاَمِ سُنَّةً سَيِّئَةً فَعَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْئًا))


Kutoka na Jariyr bin ‘Abdullaah (رضي الله عنه) ambaye amesema :
“Tulikuwa na Mtume (صلى الله عليه وسلم) mapema mchana, wakaja watu ambao walikuwa uchi hawana viatu [walikaribia kuwa uchi kwa mavazi yao ya duni] wakiwa wemebeba mapanga yao. Wengi wao ikiwa si wote walikuwa kutoka [kabila la] Mudhwar.
Uso wa Mtume (صلى الله عليه وسلم) ukabadilika alipoona jinsi gani walivyo maskini [akawa amehuzunika].
Akaingia [nyumbani kwake] kisha akatoka nje na akamuamrisha Bilaal aadhini.
Akaswalisha watu kisha akahutubia akisema: ((Enyi watu, mcheni Allaah Ambaye Amekuumbeni kutokana na nafsi moja, kisha Akaumba kutoka humo mke wake na Akaeneza kutoka wao wawili wanaume wengi na wanawake, na mcheni Ambaye mnamuomba Kwake na jamaa zenu.
Hakika Allaah ni Mwenye kuwaangalieni)) [An-Nisaa:
1] Na ((mcheni Allaah na kila nafsi itazame imetanguliza nini kwa ajili ya kesho)) [Al-Hashr: 18] ((Atoe mtu sadaka katika dinari zake, nguo zake, ngano au tende zake hata ikiwa ni nusu ya tende moja)).
Akaja mtu kutoka Answaar akaleta furushi ambalo hakuweza hata kulibeba vizuri mkononi, kisha mwengine, kisha mwengine hadi yakawa marundi mawili ya chakula na nguo.
Nikaona uso wa Mtume (صلى الله عليه وسلم) ukinawiri kwa furaha.
Akasema Mtume (صلى الله عليه وسلم):
((Atakayeanza [kutenda] katika Uislamu kitendo chema, atapata thawabu zake na thawabu sawasawa na watakaomfuata bila ya kupunguziwa chochote katika thawabu zao.
Na atakayeanzisha [kutenda] kitendo kiovu atabeba dhambi zake na dhambi za watakaomfuata bila ya kupungiziwa katika dhambi zao chochote)) [Muslim ameisimulia Hadiyth hii kutokana na isnaad ya Shu'bah]

Hivyo jiulize Muislamu, je, umetanguliza nini Akhera? Umetimiza Swalah zako ipasavyo? Umetanguliza Swalah za Sunnah? Umetekeleza Zakaah na Sadaka? Umefunga Ramadhaani na Swawm za Sunnah? Umetekeleza Hajj na 'Umrah? Umesoma Qur-aan kwa wingi na kufuata maamrisho yake na kujiepusha na makatazo yake? Umetanguliza wema wa aina yoyote? Umeamrisha mema na kukataza maovu?

Kumbuka kwamba jema lolote utakalolitenda litakuwa ni akiba yako Aakhera na bila shaka utakuja kulikuta na utapata malipo yake siku ya Qiyaamah kama Anavyosema Allaah سبحانه وتعالى :

((وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ وَمَا تُقَدِّمُواْ لأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللّهِ إِنَّ اللّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ))

((Na shikeni Swalah na toeni Zakah; na kheri mtakazojitangulizia nafsi zenu mtazikuta kwa Allaah, hakika Allaah Anayaona mnayoyafanya)) [Al-Baqarah: 110]

Fadhila Za Kusuluhisha Waliogombana:

Fadhila za Kusuluhisha ugomvi ni nyingi, na baada ya kusoma mada kila mmoja wetu anatakiwa akimbiliye kufanya hima kupatanisha ndugu zetu wa Kiislamu waliogombana. Allaah سبحانه وتعالى Amelichukia jambo hili kwani linavunja asili ya undugu wa Kiislamu kama Anavyosema :

((إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ))
((Hakika Waumini ni ndugu, basi patanisheni baina ya ndugu zenu)) [Al-Hujuraat: 10]

Na kwa jinsi jambo hili lilivyochukiza hadi kwamba Allaah سبحانه وتعالى Anakataa kupokea amali za watu wanaogombana mpaka wapatane, na hawasamehe watu wao:

عن أبي هريرة رضي الله عنه قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: ((تُعرض الأعمال في كل أثنين وخميس فيغفر الله لكل أمريء لايشرك بالله شيئاً، إلا إمرءاً بينه وبين أخيه شحناء فيقول: اتركوا هذين حتى يصطلحا)) رواه مسلم

Imetoka kwa Abu Hurayrah رضي الله عنه kwamba kasema Mtume صلى الله عليه وسلم: Amali njema (vitendo vyema) hutandazwa kila Jumatatu na Alkhamiys, kisha Allaah Humghufuria kila mtu asiyemshiriki kitu Allaah, isipokuwa mtu aliyekuwa baina yake na baina ya ndugu yake uhasama, Husema: Waacheni hawa wawili mpaka wapatane)) [Muslim]

Kwa hiyo ni hatari kubwa kwa waliogombana kuwa wanapoteza umri wao bure kutenda mema na hali kumbe havipokelewi vitendo hivyo hadi wapatane.


Njia za kupatanisha Watu.
1-Kwanza tia nia kuwa unafanya kupata Radhi na ujira mkubwa kutoka kwa Allaah سبحانه وتعالى, na muombe Allaah سبحانه وتعالى Akuwafikie jambo hili.

2-Msikilize kila mmoja malalamiko yake.

3-Ukishajua sababu ya ugomvi, watajie hatari ya kuhasimikiana kama Anavyosema Allaah سبحانه وتعالى na Mtume صلى الله عليه وآله وسلم .
4-Tafuta wakati na sehemu munaasib kwa wote wawili.

5-Ikibidi kusema uongo, inafaa katika jambo hili kwa kutaka kumridhisha mmojawao ili kuleta suluhisho kama alivyoruhusu Mtume صلى الله عليه وآله وسلم katika Hadiythi:

((لَيْسَ الْكَذابُ الَّذِي يُصْلِحُ بَيْنَ النَّاسِ فَيَنْمِي خيرا أو يقول خيرا)) رواه البخاري ومسلم

((Si muongo yule anayesuluhusha watu kwa kusema uongo, kwani anaarifu mema au anasema mema [kwa lengo la kusuluhisha])) [Al-Bukhariy na Muslim]

6-Fanya uadilifu, usipendelee hata kama mmoja ni jamaa yako wa karibu au unampenda zaidi. Amesema Allaah سبحانه وتعالى:

((...فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ))

((…basi yapatanisheni kwa uadilifu. Na hukumuni kwa haki. Hakika Allaah Anawapenda wanaohukumu kwa haki)) [Al-Hujuraat: 9]

Na Anasema tena Allaah سبحانه وتعالى :

((يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُونُواْ قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاء لِلّهِ وَلَوْ عَلَى أَنفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْن وَالأَقْرَبِينَ إِِن يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقَيرًا فَاللّهُ أَوْلَى بِهِمَا فَلاَ تَتَّبِعُواْ الْهَوَى أَن تَعْدِلُواْ وَإِن تَلْوُواْ أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا ))

((Enyi mlioamini! Kuweni wenye kusimamisha uadilifu, mtowao ushahidi kwa ajili ya Allaah, ijapokuwa ni juu ya nafsi zenu, au wazazi wawili na jamaa zenu. Akiwa tajiri au masikini Allaah Anawastahikia zaidi. Basi msifuate matamanio, mkaacha kufanya uadilifu. Na mkiupotoa au mkajitenga nao basi Allaah anajua vyema mnayoyatenda)) [An-Nisaa: 135]

7-Wakishapatana Inshaa-Llaah omba du'aa Allaah سبحانه وتعالى Awaendeleze masikilizano na mapenzi baina yao na muombe pia Akutakabalie juhudi yako.

Tunamuomba Allaah سبحانه وتعالى Atunufaishe kwa yale tunayojifunza na Atuajaalie miongoni mwa wale wanaosikiliza kauli (nyingi) wakafuata zile zilizo njema. Aamiyn.

Nani Vipenzi Vya Allaah (Subhaanahu wa Ta'ala)?

Anasema Allaah (Subhaanahu wa Ta'ala)


(( أَلا إِنَّ أَوْلِيَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ)) ((الَّذِينَ آمَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ)) لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَياةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَةِ لاَ تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللّهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ))


((Sikilizeni! Vipenzi vya Allaah hawatakuwa na khofu (siku ya Qiyaamah) wala hawatohuzunika)) ((Hao ni ambao wameamini na wakawa wanamcha Allaah)) ((Wao wana bishara njema katika maisha ya dunia na katika Aakhirah. Hapana mabadiliko katika maneno ya Allaah. Huko ndiko kufuzu kukubwa)) [Yuunus: 62-64]

Aayah hizi tukufu zinataja 'Vipenzi Vya Allaah (Subhaanahu wa Ta'ala). Ni nani basi hao vipenzi Vyake Mola Mtukufu? Je, ndugu Muislamu, unamiliki sifa za kuwa ni waliyyu-Allaah? (kipenzi cha Allaah)?

Vipenzi vya Allaah ni kila aliyekuwa na sifa ya Aayah namba 63 nazo ni kuamini na kuwa na Taqwa, kwa maana kwamba wanafuata waliyoamrishwa na kujiepusha na waliyokatazwa.

Huenda ikawa ni yeyote mmoja wenu madamu tu umetimiza sifa hizo basi umeshakuwa ni 'Walii Wa Allaah', na si kama wanavyodhani watu wengine kuwa ni watu makhsusi kama masharifu na mashekhe wala si watu wa kabila makhsusi au wenye kuvaa nguo makhsusi au kuishi mahali makhsusi [Tarjuma Shaykh 'Abdallaah Swaalih Al-Faarsiy]

Allaah (Subhaanahu wa Ta'ala) Anasema kuwa hao 'Awliyaa-Allaah' (Vipenzi vya Allaah) hawatokuwa na khofu wala hawatahuzunika.

Kama ilivyosemwa, kwamba huenda wakawa ni waja wowote na sio watu khaswa, wala wasiwe ni Mitume au Mashahidi kama alivyotujulisha Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa aalihi wa sallam):


عن أبي هريرة، رضي الله عنه، قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: ((إن من عباد الله عبادا يغبطهم الأنبياء والشهداء)). قيل: من هم يا رسول الله؟ لعلنا نحبهم. قال: ((هم قوم تحابوا في الله من غير أموال ولا أنساب، وجوههم نور على منابر من نور، لا يخافون إذا خاف الناس، ولا يحزنون إذا حزن الناس)). ثم قرأ: (( أَلا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ )) الطبري ورواه النسائي ورواه ابن حبان في صحيحه

Imetoka kwa Abu Hurayrah ((Radhiya Allaahu 'anhu) amesema kwamba Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa aalihi wa sallam) amesema: ((Miongoni mwa waja wa Allaah, watakuweko wale ambao Mitume na Mashahidi watawadhania kuwa ni wenye bahati)). Akaulizwa "Nani hao ewe Mjumbe wa Allaah ili tuwapende?" Akasema: ((Hawa ni watu waliopendana kwa ajili ya Allaah bila ya sababu ya maslahi ya kifedha au undugu (ujamaa), nyuso zao zitaang'ara katika jukwaa la nuru. Hawatakuwa na khofu (siku hiyo) watakapokuwa na khofu watu wengine, wala hawatahuzunika watakapohuzunika watu wengine)). Kisha akasoma: ((Sikiliezeni! Vipenzi vya Allaah hawatakuwa na khofu (siku ya Qiyaamah) wala hawatohuzunika)) [At-Twabariy, Abu Daawuud, Ibn Hibbaan katika Swahiyh yake]

Kisha Anaendelea Allaah (Subhaanahu wa Ta'ala) kusema: ((لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَياةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَةِ لاَ تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللّهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ)) ((Wao wana bishara njema katika maisha ya dunia na katika Aakhirah. Hapana mabadiliko katika maneno ya Allaah. Huko ndiko kufuzu kukubwa)) [Yuunus: 64]

Maana ya bishara njema katika maisha ya dunia na Aakhirah: عن عبادة بن الصامت؛ أنه قرأ لرسول الله صلى الله عليه وسلم: ( لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَةِ ) ثم قال: فقد عرفنا بشرى الآخرة الجنة، فما بشرى الدنيا؟ قال: (( الرؤيا الصالحة يراها العبد أو تُرَى له، وهي جزء من أربعة وأربعين جزءا أو سبعين جزءا من النبوة)).

'Ubaadah Bin Swaamit alimsomea Mtume ((Wao wana bishara njema katika maisha ya dunia na katika Aakhirah)) kisha akasema:
"Tunajua bishara ya Aakhirah kuwa ni Pepo, lakini nini bishara ya dunia?" Akasema (Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa aalihi wa sallam): ((Ni ndoto njema (inayotokea kweli) anayoota mja au anayooteshwa. Ndoto hii ni sehemu moja kutoka sehemu arubaini na nne au sabiini za utume)) [Atw-Twabariy 15:132]

Vile vile imesemwa kuwa bishara njema ni ile anayoletewa Muumini na Malaika wakati wa mauti yake. Humletea bishara njema ya Pepo na maghfirah kama Anavyosema Allaah (Subhaanahu wa Ta'ala):

((إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلا تَخَافُوا وَلا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ)) (( نَحْنُ أَوْلِيَاؤُكُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَةِ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ)) ((نُزُلا مِنْ غَفُورٍ رَحِيم))

((Hakika waliosema: Mola wetu ni Allaah! Kisha wakanyooka sawa, hao huwateremkia Malaika wakawaambia: Msiogope, wala msihuzunike; nanyi furahini kwa Pepo mliyokuwa mkiahidiwa)) ((Sisi ni vipenzi vyenu katika maisha ya dunia na katika Aakhirah, na humo mtapata kinachotamaniwa na nafsi zenu, na humo mtapata mtakavyovitaka))
((Ni takrima itokayo kwa Mwenye kusamehe, Mwenye kurehemu)) [Fuswswilat: 30-32]

Tunamuomba Allaah (Subhaanahu wa Ta'ala) Atujaalie ni katika Awliyaa Wake. Aamyn.

Hatari Ya Kuihama Qur-aan:

Anasema Allaah سبحانه وتعالى :
((وَقَالَ الرَّسُولُ يَا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا))

((Na Mtume amesema: Ee Mola wangu! Hakika watu wangu wameifanya hii Qur-aan ni kitu kilichohamwa (kilichoachiliwa mbali)))
[Al-Furqaan: 30]

Allaah سبحانه وتعالى Anatuambia jinsi Mtume صلى الله عليه وآله وسلم Alivyokuwa akilalamika kuwa watu wake wameihama na kuipuuza hii Qur-aan. Makafiri Quraysh walikuwa hawataki kusikiliza Qur-aan, na ilipokuwa ikisomwa walikuwa wakizungumza upuuzi au kuzungumza kwa sauti za juu mazungumzo mengine ili wasiisikie kama Anavyosema Allaah
سبحانه وتعالى :

((وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لاَ تَسْمَعُوا لِهَذَا الْقُرْآنِ وَالْغَوْا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُون))

((Na waliokufuru walisema: Msiisikilize Qur-aan hii, na timueni zogo, huenda mkashinda)) [Fusswilat: 26]

Hali hii ya kuipuuza Qur-aan vile vile iko miongoni mwa Waislamu hali kadhalika, ingawa Waislamu tofauti yake ni kuwa wameiamini na sio kama Makafiri Quraysh ambao ilikuwa ni dhaahiri kuwa waliikanusha na kutoiamini.

Wafasiri Wa Qur-aan wameifafanua Aayah hiyo ya kwanza inayosema,

((إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا))

((Hakika watu wangu wameifanya hii Qur-aan ni kitu kilichohamwa (kilichoachiliwa mbali)))

kwamba: kuihama na kupuuza Qur-aan inawahusu watu wa aina zifuatazo:
1. Wasioisoma kabisa.
2. Wanaoisoma lakini hawajifunzi maana yake.
3. Wanaoisoma na kujifunza maana yake lakini hawafuati maamrisho yake na hawajiepushi na makatazo yake.

Kuihama Qur-aan na kuipuuza ni hatari kubwa kabisa na Mola wetu Mtukufu Ametuonya na Kututisha kupitia Aayah nyingi za Qur-aan.
Miongoni mwa maonyo hayo ni kwamba mja atakuwa na maisha ya dhiki na hufufuliwa siku ya Qiyaamah akiwa kipofu kama ifuatavyo:

((وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى)) ((قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنتُ بَصِيرًا)) ((قَالَ كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنسَى))

((Na atakayejiepusha na mawaidha Yangu, basi kwa yakini atapata maisha yenye dhiki, na Siku ya Qiyaamah Tutamfufua hali ya kuwa kipofu)) ((Aseme: Ee Mola wangu, mbona Umenifufua kipofu, nami nilikuwa nikiona?)) (Allaah سبحانه وتعالى) Atasema: Ndivyo vivyo hivyo. Zilikufikia ishara Zetu, nawe ukazisahau, na kadhaalika leo unasahauliwa)) [Twaaha: 124-126]

Ndugu Waislamu tunaona hatari ya kuipuuza Qur-aan na kuihama basi na tujitahidi kuisoma, kujifunza maana yake na kufuata maamrisho yake na kujiepusha na makatazo yake ili tuwe miongoni mwa wale Aliowasifu Allaah سبحانه وتعالى katika hii Qur-aan kuwa wanaisoma 'ipasavyo kusomwa' katika kauli Yake:

((الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاَوَتِهِ أُوْلَئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ))

((Wale Tuliowapa Kitabu, wakakisoma kama ipasavyo kusomwa, hao ndio kweli wanakiamini)) [Al-Baqarah:121]

Zifuatazo ni kauli za Maswahaba رضي الله عنهم kuhusu 'kuisoma ipasavyo’

Ibn Mas'uud رضي الله عنه: "Naapa kwa Yule Nafsi yangu iko mikononi Mwake, Tilaawa ya kweli ni kufuata yaliohalalishwa na kuacha yaliokatazwa, kusoma kama ilivyoteremshwa, kutokubadilisha maneno katika sehemu zake na kutokuifasiri vingine na ilivyopasa kutafsiriwa" [At-Twabariy 2.567]

Ibn 'Abbaasرضي الله عنهما : "Wenye kuhalalisha yaliyo halali na kukataza yalioharimishwa na hawabadilishi maneno yake".[At-Twabariy 2.567]

'Umar bin Al-Khattwaab رضي الله عنه: "Ni wale ambao inaposomwa Aayah na inapotajwa Rehma wanamuomba Allaah سبحانه وتعالى Rehma Yake, na wanaposoma Aayah inayotaja adhabu, wanajikinga kwa Allaah سبحانه وتعالى nayo". [Al-Qurtubiy 2:95]

Kauli ya 'Umar bin Al-Khattwaab رضي الله عنه: ni kama ilivyokuwa desturi ya Mtume صلى الله عليه وآله وسلم alipokuwa akipita katika Aayah ya Rehma alikuwa akimuomba Allaah سبحانه وتعالى Rehma Yake,
na alipokuwa akisoma Aayah ya adhabu alikuwa akijikinga kwa Allaah سبحانه وتعالى na adhabu.
Maneno yafuatayo ni ya busara ya Mshairi aliyesema kuhusu Qur-aan. Nasi tunamuomba Allaah سبحانه وتعالى Atujaalie kuandamana na Kitabu Chake hiki ambacho ndio uongofu wetu kamili na mwangaza utakaotutoa katika kiza na kutuingiza katika Nuru (mwanga), na ndio itakayokuwa sababu ya kufuzu kwetu Duniani na Akhera.

Aamiyn.

Utapokea Kitabu Chako Kwa Mkono Gani?

Anasema Allaah (سبحانه وتعالى): ((وَوُضِعَ الْكِتَابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَا وَيْلَتَنَا مَالِ هَذَا الْكِتَابِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةً وَلاَ كَبِيرَةً إِلاَّ أَحْصَاهَا وَوَجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِرًا وَلاَ يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَدًا))

((Na kitawekwa kitabu. Basi utawaona wakosefu wanavyoogopa kwa yale yaliomo humo. Na watasema: Ole wetu! Kitabu hichi kina nini! Hakiachi dogo wala kubwa ila huliandika? Na watayakuta yote waliyoyatenda yamehudhuria hapo. Na Mola wako Hamdhulumu yeyote(( [Al-Kahf: 49].

Aayah hii inatupa picha ya hali itakavyokuwa Siku ya Qiyaamah kwamba matendo yetu yote tutayaona yamerekodiwa katika kitabu. Siku hiyo, ni Siku isiyo na shaka, siku ya miadi, siku ya inayosubiriwa, siku ya majuto, siku ya nyoyo kushituka na macho kukodoka, siku ya mashaka, siku ambayo hakuna budi kwa kila mmoja kuifikia.

Ndugu Waislamu, hii ni siku ya kulipwa mema au mabaya, Siku watakayosimama watu wote na majini mbele ya Mola wa Ulimwengu, siku ambayo kafiri atasema:

((يَا لَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا))

((Laiti ningelikuwa udongo!)) [An-Nabaa: 40].

Je, Umefikiria na kuwaza hali yako itakavyokuwa siku hiyo utakaposimama mbele ya Mola wako Mtukufu na huku unasubiri hesabu upewe kitabu chako? Mmoja wetu anapoingia kufanya mtihani au anapokwenda mahakamani kuhukumiwa, moyo wake hudunda kwa nguvu kwa khofu ya kutaka kujua atafanyaje au kuwaza yatakayomkabili. Itakuwaje hali ya moyo siku hiyo wakati matokeo yake yatakuwa ni aidha Pepo ya milele yenye maisha ya raha au moto wenye adhabu kali? Hasa kiwa umeishi umri wako wote katika maasi au umezama katika starehe ya dunia bila kuchuma mema yoyote, vipi itakuwa hali yako siku hiyo?

Amiyrul Muuminiyn amesema manenno ya busara kabisa:
"حاسبوا أنفسكم قبل أن تحاسبوا، وزنوها قبل أن توزنوا، فإن أهون عليكم في الحساب غدًا أن تحاسبوا أنفسكم اليوم، وتزينوا للعرض الأكبر، ((يومئذ تعرضون لا تخفى منكم خافية))

"Hesabuni nafsi zenu kabla ya kuhesabiwa, na zipimeni kabla ya kupimwa, kwani ni bora (wepesi) kwenu kupima (amali zenu) leo kabla ya (kupimwa) kesho kwenye Hesabu, na jipambieni kwa siku ya Hadhara kuu, ((Siku hiyo mtahudhuriwshwa haitafichika siri yoyote))" [Al-Haaqah: 18].

Jipime ndugu Muislamu na jiulize: Je, utakuwa miongoni mwa watakaopewa vitabu vyao mkono wa kulia ukakichukua kwa furaha kubwa na kukionyesha kwa wenzako kama unapopata shahada yako uliyofuzu vizuri sana ukatamani kila mmoja aione, uwaambie kwa furaha 'nimefuzu! nimefuzu vizuri sana! Mfano huo ni kama mfano wa kauli ya Allaah:

((فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هَاؤُمُ اقْرَؤُوا كِتَابِيهْ)) ((إِنِّي ظَنَنتُ أَنِّي مُلَاقٍ حِسَابِيهْ)) ((فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ)) ((فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ)) ((قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ)) ((كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الأََيَّامِ الْخَالِيَة))

((Basi ama atakayepewa kitabu chake kwa mkono wake wa kulia, atasema:
Haya someni kitabu changu!)) ((Hakika nilijua ya kuwa nitapokea hisabu yangu)) ((Basi yeye atakuwa katika maisha ya kupendeza)) ((Katika Bustani ya juu)) ((Matunda yake ya karibu)) ((Waambiwe: Kuleni na mnywe kwa furaha kwa sababu ya mlivyotanguliza katika siku zilizopita)) [Al-Haaqah: 19-24]

Au utakuwa miongoni mwa wale watakaopewa kitabu chao mkono wa kushoto ukawa na majuto makubwa usiyoyaweza kuyarekebisha tena? Kama Asemavyo Allaah

(سبحانه وتعالى): (( وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيهْ)) ((وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيهْ))

((Na ama atakayepewa kitabu chake katika mkono wake wa kushoto, basi yeye atasema: Laiti nisingelipewa kitabu changu!)) ((Wala nisingelijua nini hisabu yangu))

Majuto yatazidi kuwa makubwa hadi kwamba mtu atatamani mauti! ((يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ)) ((مَا أَغْنَى عَنِّي مَالِيهْ)) ((هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيهْ))

((Laiti mauti ndiyo yangelikuwa ya kunimaliza kabisa)) ((Mali yangu hayakunifaa kitu)) ((Madaraka yangu yamenipotea))

Wataamrishwa Malaika wamchukue mtu muovu huyo wamtupilie mbali motoni!

((خُذُوهُ فَغُلُّوهُ)) ((ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ)) ((ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ))

(([Pasemwe]: Mshikeni! Mtieni pingu!)) ((Kisha mtupeni Motoni!)) ((Tena mtatizeni katika mnyororo wenye urefu wa dhiraa sabiini!))

Sababu ni kwa kuwa:

((إِنَّهُ كَانَ لاَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ))

((Kwani huyo hakika alikuwa hamuamini Allaah Mtukufu)) Hakuamini amri za Allaah (سبحانه وتعالى) na makatazo Yake pamoja na aliyokuja nayo Mtume Wake.

Na pia:

((وَلاَ يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ))
((Wala hahimizi kulisha masikini))

Ikiwa mtu alishughulishwa duniani na ndugu au jamaa au rafiki, basi Siku hiyo hakuna hata mmoja atakeyemfaa mwenziwe kwani kila mmoja atakuwa analo lake la kukhofia. (( فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هَاهُنَا حَمِيمٌ))

((Basi leo hapa hana jamaa wa kumwonea uchungu))

Chakula cha humo motoni ni usaha unaotoka katika miili ya watu na mti wa Zakkuum ulio mchungu ajabu, ulio na miba na unaokirihisha kabisa! ((وَلاَ طَعَامٌ إِلاَّ مِنْ غِسْلِينٍ)) (( لاَ يَأْكُلُهُ إِلاَّ الْخَاطِؤُونَ))

((Wala hana chakula ila usaha wa watu wa Motoni)) ((Chakula hicho hawakili ila wakosefu)) [Al-Haaqah: 25-37].

Nani atakayeridhika kuwa katika hali hiyo? Kwanini basi mtu aache kuswali, kufunga Swawm na kutenda mema? Au kupoteza wakati kwa mambo ya upuuzi? Au kumuasi Mola Mtukufu na hali siku ya Qiyaamah mtu atasimama mbele Yake kujibu kila baya alilolitenda.

Anasema Allaah سبحانه وتعالى katika Hadiythil-Qudsiyy

((ياعبادي إنما هي أعمالكم أحصيها لكم فمن وجد خيراً فليحمد الله ومن وجد غير ذلك فلا يلومن إلا نفسه)) مسلم

((Enyi waja Wangu, ni vitendo vyenu Ninavyovihesabu, kwa ajili yenu Nikakulipeni. Kwa hivyo anayekuta wema amshukuru Allaah na yule anayekuta yasiokuwa mema (basi) ajilaumu mwenyewe)) [Muslim].

Tunamuomba Allaah (سبحانه وتعالى) Atujaalie miongoni mwa watakaopokea vitabu vyao kuliani kama Anavyosema:

((فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ)) ((فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا )) ((وَيَنقَلِبُ إِلَى أَهْلِهِ مَسْرُورًا))

((Ama atakayepewa daftari lake kwa mkono wa kulia)) ((Basi huyo atahisabiwa hisabu nyepesi)) ((Na arudi kwa ahli zake na furaha)) [Al-Inshiqaaq: 7-9].

Na Asitujaalie tukawa miongoni mwa wale watakaopewa vitabu vyao katika mkono wa kushoto au nyuma ya migongo yao:

((وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ وَرَاء ظَهْرِهِ)) ((فَسَوْفَ يَدْعُو ثُبُورًا )) ((وَيَصْلَى سَعِيرًا))

((Na ama atakayepewa daftari lake kwa nyuma ya mgongo wake)) ((Basi huyo ataomba kuteketea)) ((Na ataingia Motoni)) [Al-Inshiqaaq: 10-12]

Vitumbua Vya Shira

* Vitafunio

Vipimo

1. Unga

2. gilasi

3. Mayai

4. Hamira

vijiko vya chai

Maziwa ya maji 2 gilasi

Namna Ya Kutayarisha Na Kupika

1. Weka mayai katika bakuli kisha yapige vizuri.

2. Tia maziwa koroga.

3. Tia hamira, koroga.

4. Tia unga uchanganye vizuri.

5. Weka uumuke, ukiwa tayari choma/pika kama unavyopika vitumbua vya kawaida.

6. Vikishapoa weka kwenye sinia na mimina shira vikiwa tayari kuliwa.
Shira:

Sukari

1. gilasi

Maji

2. gilasi

ladha - hiliki au arki (rose flavour) n.k 5 matone.

Namna Ya Kutayarisha Na Kupika.

1. Weka vitu vyote pamoja katika sufuria uweke motoni ichemke kidogokidogo hadi iwe tayari. Isiwe nzito, bali nyepesi.

2. Tia ladha, iache ipowe na kuwa tayari kumiminwa juu ya vitumbua.